prawo pracy

Przed chwilą opublikowałem notatkę na temat wyroku NSA z 7 marca 2012 roku, sygn. I OSK 2265/11, w której nawiązuję w komentarzu do dwumiesięcznika Biuletyn Skarbowy Ministerstwa Finansów. Wiemy, bo MinFin już udzielał informacji na temat swojej umowy z wydawnictwem INFOR Ekspert sp. z o.o. Wiemy, że po szeregu "zwykłych umów" MinFin udzielił też koncesji związanej z tym "dwumiesięcznikiem". I teraz rodzi się pytanie, czy materiały pisane przez urzędników, a których publikacja finansowana jest przez Ministerstwo Finansów, to stanowią informację publiczną, czy też nie? Jeśli Ministerstwo Finansów realizuje w ten sposób określone przez prawo zadania publiczne (ministerstwo twierdzi, że nie), to takie materiały winny być uznane za informację publiczną, a co więcej - za materiał urzędowy (zatem nie będące przedmiotem prawa autorskiego). A może też Ministerstwo Finansów przekracza tu określone ustawowo ramy prawne możliwego działania administracji publicznej (por. materiały na temat Obserwatora konstytucyjnego)? Warto chyba sprawdzić to w toku procedury sądowej. Pierwszy krok jest zrobiony: został złożony wniosek o dostęp do informacji publicznej. W odpowiedzi na wniosek Ministerstwo Finansów napisało, że takie materiały przygotowywane przez urzędników do "Biuletynu Skarbowego Ministerstwa Finansów" nie są informacją publiczną. Warto zatem pójść dalej i wyjaśnić sprawę do końca.

Dostęp do informacji można analizować również z perspektywy przepisów zakazujących dyskryminacji w relacjach pracownik (kandydat do pracy) - pracodawca. 19 kwietnia 2012 r. zapadł Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-415/10 (Galina Meister / Speech Design Carrier Systems GmbH). Wyrok poprzedzony był wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i interpretacji art. 19 ust. 1 dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy.

Na prośbę organizatorów zapraszam na konferencję naukową pt. "Bezpieczeństwo technologii biometrycznych – ochrona danych biometrycznych", która odbędzie się 9 grudnia 2011 roku, w Auditorium Maximum Centrum Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych UKSW w Warszawie. Konferencja organizowana jest przez Katedrę Prawa Informatycznego działającą na Wydziale Prawa i Administracji w Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Patronat nad konferencją objęli Rzecznik Praw Obywatelskich, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych oraz Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

6. września 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok (sygn. I OSK 1476/10), z którego wynika, że wyrażona na życzenie pracodawcy pisemna zgoda pracownika na pobranie i przetworzenie jego danych osobowych, w tym przypadku danych biometrycznych - charakterystycznych punktach linii papilarnych palców pracowników przetwarzanych w celu ewidencji czasu pracy, narusza prawa pracownika i swobodę wyrażenia przez niego woli. Zdaniem NSA "brak równowagi w relacji pracodawca-pracownik stawia pod znakiem zapytania dobrowolność w wyrażeniu zgody na pobieranie i przetworzenie danych osobowych (biometrycznych)", wykracza poza zamknięty katalog danych możliwych do przetwarzania przez pracodawcę na gruncie art. 22¹ Kodeksu pracy, a rozszerzenie tego katalogu przez dopuszczenie zastosowania art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych "prowadziłoby do naruszenia zasady adekwatności wyrażonej w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych".

W dziale interpelacje warto odnotować Interpelację nr 14230 w sprawie zabezpieczeń stron internetowych urzędów, którą w lutym złożył poseł Sławomir Rybicki, a skierował ją do ministra spraw wewnętrznych i administracji. Odpowiedzi udzielił Witold Drożdż, niedawny podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. Składający interpelację poseł cytuje raport ABW, która przeprowadziła kontrolę zabezpieczeń portali. Pisałem o tym w tekście Czy sprawdzając dziury CERT sprawdza też legalność witryn rządowych? Odpowiadający na interpelację minister również cytuje ten sam raport... Co wynika z odpowiedzi? Że trzeba monitorować...

W Polsce mamy kłopot z przyjęciem ustawowych zasad równego traktowania osób niepełnosprawnych. Wiele materiałów na ten temat, w kontekście obiegu informacji (ponieważ tego dotyczy ten serwis), zebrałem m.in. w dziale accessibility. Mamy za sobą dużą nowelizację ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, w której usiłuje się rozwiązać jeden z problemów informatyzacji, tj. interoperacyjność i neutralność technologiczną państwa. To są problemy obiegu informacji w administracji publicznej, które związane są niejako z rynkiem (konkurencją na tym rynku). Problematyka zapewnienia praw osób niepełnosprawnych jeszcze nie doczekała się - stawiam taką tezę - wystarczającej dyskusji w Polsce, a systemy teleinformatyczne zamawiane i wykorzystywane przez państwo powinny sprostać nie tylko zasadom uczciwej konkurencji, ale również powinny stanowić przejaw szanowania praw osób niepełnosprawnych. Poniżej prezentuję opracowanie dotyczące amerykańskiego systemu prawnego, zarysowując w nim narzędzia prawne, którymi amerykański ustawodawca postanowił problem niepełnosprawnych rozwiązać.

Pytania w sprawie plików mp3, które znalazły się na stronie stołecznej Policji zadałem 3 grudnia zeszłego roku. Kilkakrotnie kontaktowałem się ze służbami prasowymi KSP by dowiedzieć, się, czy taką odpowiedź uzyskam (por. MP3 z kolędami na internetowych stronach Komendy Stołecznej Policji oraz Jeszcze raz przesłałem pytania o kolędy opublikowane na policyjnych stronach). Oczywiście rozumiem, że policjanci zajęci są ważnymi sprawami (np. ściganiem piractwa, o którym sporo się ostatnio słyszy), a pytania dotyczące publikowanych na oficjalnych stronach państwa fonogramów i artystycznych wykonań mogą być uznane za mało istotne. Tym bardziej cieszę się, że jednak udało mi się uzyskać jakąś odpowiedź. Przypuszczalnie pytania kierowane przez dziennikarzy głównych mediów (wiem, że m.in. przygotowywany jest artykuł do Newsweeka, ale nie tylko i dziennikarze weryfikują informacje u źródeł, a mnie pytają o komentarz) nie miały wpływu na to, że odpowiedź wreszcie uzyskałem.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych przeprowadził kontrolę w pewnej spółce i w jej wyniku nakazał jej m.in. "usunięcie danych osobowych obejmujących przetworzone do postaci cyfrowej informacje o charakterystycznych punktach linii papilarnych palców pracowników". Spółka stanęła na stanowisku, że "przetwarzanie danych osobowych pracowników Spółki w postaci charakterystycznych punktów linii papilarnych dla potrzeb ewidencjonowania czasu pracy odbywa się legalnie, gdyż pracownicy zainteresowani tym sposobem rejestrowania wejść i wyjść na teren Spółki wyrazili zgodę na pobranie od nich tychże danych". Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. II SA/Wa 903/08), a następnie - 1 grudnia 2009 roku - zapadł w tej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (I OSK 249/09). NSA uznał, że wykorzystanie danych biometrycznych do kontroli czasu pracy pracowników jest nieproporcjonalne do zamierzonego celu ich przetwarzania.

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych została przyjęta w dniu 13 grudnia 2006 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. 24 listopada Rada Unii Europejskiej ratyfikowała Konwencję. Chociaż Polska jakiś czas temu podpisała Konwencję, to nadal czekamy na jej ratyfikację w Polsce. Ta Konwencja ma wpływ nie tylko na sytuację prawną osób niepełnosprawnych, ale w istocie dotyczy nas wszystkich, gdyż jej postanowienia wpływają na regulacje prawne dostępności do informacji (i infrastruktury informatycznej, a więc nie tylko w sferze web accessibility, ale również w szerszym zakresie regulacji informatyzacji administracji publicznej), w tym w sferze np. praw autorskich, cyfrowej telewizji i innych mediów, itp. Postanowienia tej konwencji mają również wpływ na przepisy dotyczące zamówień publicznych.

Pojawił się temat "kodeksów etycznych", które przedstawiane są pracownikom przez zakłady pracy. Jednym z postanowień takich kodeksów może być to, że pracownik nie będzie się wypowiadał na tematy związane z pracodawcą "na zewnątrz". I jest to również związane z aktywnością pracowników w internecie (np. na forach internetowych). Kodeks pracy, wśród obowiązków pracownika, wymienia: "zachowanie w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę". Tymczasem jeden z banków zwolnił ponoć pracownika, ponieważ opublikował on w NK zdjęcia z "imprezy" ze swoim udziałem. Wraz z rozwojem "społeczeństwa informacyjnego", wraz z upowszechnianiem się przeróżnych technik komunikacyjnych, pojawia się zatem pewien istotny problem: gdzie kończy się sfera prywatności pracowników (sfera, w której - ze względu na stosunek pracy - powinni zachowywać się "grzecznie") i czy istotnie jest tak, że pracodawcy nic do tego, co robi pracownik poza świadczeniem pracy?